Jerzy V: brytyjski król, eutanazja i panowanie od 6 maja 1910 roku

0

Jerzy V, panujący jako król Zjednoczony Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarz Indii w latach 1910–1936, był postacią o kluczowym znaczeniu dla monarchii brytyjskiej w burzliwym okresie I wojny światowej i późniejszych przemian społecznych. Urodzony 3 czerwca 1865 roku w Londynie, na styczeń 2026 roku miałby ponad 160 lat. Był mężem Marii Teck i ojcem sześciorga dzieci, w tym przyszłych królów Edwarda VIII i Jerzego VI. Jako głowa dynastii Windsor, którą sam ustanowił, Jerzy V stał się symbolem narodowej jedności w obliczu globalnych konfliktów i przemian.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku miałby ponad 160 lat.
• Żona/Mąż: Maria Teck
• Dzieci: Edward (późniejszy Edward VIII), Albert Jerzy (późniejszy Jerzy VI), Henryk, Jerzy, Jan, Maria.
• Zawód: Król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii, Cesarz Indii.
• Główne osiągnięcie: Zmiana nazwiska dynastii na Windsor w 1917 roku, symbolizująca odcięcie się od niemieckich korzeni w okresie I wojny światowej i wzmocnienie brytyjskiego charakteru monarchii.

Podstawowe informacje o Jerzym V

Jerzy V, którego pełne imiona brzmiały Jerzy Fryderyk Ernest Albert (ang. George Frederick Ernest Albert), przeszedł do historii jako brytyjski król panujący w jednym z najbardziej dynamicznych okresów XX wieku. Urodził się 3 czerwca 1865 roku w Londynie, a jego pełne imiona odzwierciedlały królewskie tradycje rodowe epoki wiktoriańskiej. Śmierć monarchy nastąpiła 20 stycznia 1936 roku w Sandringham. W styczniu 2026 roku przypadała więc 90. rocznica jego śmierci. Już w momencie narodzin, biorąc pod uwagę obecną datę (styczeń 2026), od jego przyjścia na świat minęło ponad 160 lat.

Okres panowania i tytuły królewskie

Panowanie Jerzego V trwało od 6 maja 1910 roku do 20 stycznia 1936 roku, obejmując blisko 26 lat. Przez większość tego okresu nosił tytuł króla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarza Indii. W związku z zachodzącymi zmianami politycznymi, od 1927 roku jego oficjalny tytuł został zmodyfikowany na króla Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Jako monarcha sprawował również władzę nad licznymi terytoriami zależnymi. Był królem Australii, Nowej Fundlandii, Nowej Zelandii oraz Południowej Afryki w latach 1910–1936. Od 11 grudnia 1931 roku do śmierci oficjalnie tytułowano go również królem Kanady, co podkreślało jego rolę jako głowy imperium brytyjskiego.

Zmiana nazwy dynastii

Jednym z najbardziej znaczących wydarzeń w historii panowania Jerzego V była zmiana nazwy dynastii. Choć wywodził się z niemieckiej dynastii Sachsen-Coburg-Gotha, w 1917 roku, w kulminacyjnym momencie I wojny światowej, podjął decyzję o zmianie nazwiska rodowego na Windsor. Był to strategiczny krok mający na celu odcięcie się od niemieckich korzeni, które w okresie konfliktu zbrojnego były kojarzone z ówczesnym wrogiem. Ta historyczna decyzja nadała nową tożsamość brytyjskiej rodzinie królewskiej.

Rodzina i życie prywatne Jerzego V

Jerzy V był synem króla Edwarda VII Koburga oraz Aleksandry Duńskiej. Jego pochodzenie łączyło najważniejsze europejskie rody królewskie tamtego okresu, co świadczyło o jego głębokich korzeniach w europejskiej arystokracji. Jego małżonką była Maria Teck, która po jego wstąpieniu na tron objęła tytuł królowej konsorty. Ich związek małżeński, zawarty 6 lipca 1893 roku, trwał aż do śmierci monarchy w 1936 roku. Para królewska doczekała się sześciorga dzieci: synów Edwarda (późniejszego Edwarda VIII), Alberta Jerzego (późniejszego Jerzego VI), Henryka (księcia Gloucester), Jerzego (księcia Kentu) oraz Jana, a także córkę Marię.

Potomstwo i następstwo tronu

Jerzy V i Maria Teck mieli sześcioro dzieci. Najstarszym synem był Edward, który po śmierci ojca w 1936 roku objął tron jako Edward VIII Windsor. Jednak jego panowanie było krótkotrwałe; przeszedł do historii głównie z powodu swojej późniejszej abdykacji. Drugim synem był Albert Jerzy, który po abdykacji brata wstąpił na tron jako Jerzy VI, ojciec obecnej królowej Elżbiety II. Para królewska miała również pozostałych synów: Henryka, księcia Gloucester, oraz Jerzego, księcia Kentu, a także syna Jana, który zmarł w młodym wieku. Jedyną córką była Maria. Losy potomstwa, w tym osobiste tragedie, stanowiły wyzwanie dla rodziny królewskiej w tym burzliwym okresie.

Dzieci Jerzego V

• Edward (późniejszy Edward VIII)
• Albert Jerzy (późniejszy Jerzy VI)
• Henryk (książę Gloucester)
• Jerzy (książę Kentu)
• Jan
• Maria

Droga na tron i panowanie Jerzego V

Jerzy V objął rządy 6 maja 1910 roku, przejmując obowiązki po swoim ojcu, królu Edwardzie VII. Jego panowanie, trwające blisko 26 lat, przypadło na jeden z najbardziej burzliwych okresów w historii Europy, naznaczony I wojną światową i znaczącymi przemianami społecznymi. Oficjalna ceremonia koronacyjna Jerzego V odbyła się 22 czerwca 1911 roku w Opactwie Westminsterskim, stanowiąc symboliczne potwierdzenie jego władzy nad imperium brytyjskim. W tym samym roku, 1911, odbył imponującą podróż po imperium brytyjskim, odwiedzając Indie w towarzystwie królowej Marii.

Rola symboliczna w trudnych czasach

W okresie swojego panowania król Jerzy V stał się ważnym symbolem jedności narodowej, szczególnie w trudnych czasach konfliktów zbrojnych i przemian społecznych, które dotknęły Wielką Brytanię na początku XX wieku. Jego obecność i postawa podczas I wojny światowej były kluczowe dla podtrzymania morale narodu. Król uważał, że jego obowiązkiem jest stać na czele swojego ludu w czasach próby. Jego panowanie zbiegło się z okresem, w którym imperium brytyjskie osiągnęło swoje największe rozmiary, a jego rola jako głowy tego ogromnego państwa była nie do przecenienia. Podczas I wojny światowej Jerzy V wykazał się ogromną siłą charakteru, stając się symbolem narodowej jedności i determinacji.

Nagrody i odznaczenia Jerzego V

Jako brytyjski monarcha, Jerzy V posiadał najwyższe odznaczenia królestwa. Należały do nich między innymi Order Podwiązki, Order Ostu, Order Świętego Patryka oraz Krzyż Wielki Orderu Łaźni. Jako cesarz Indii, był również uhonorowany licznymi orderami kolonialnymi i indyjskimi, w tym Orderem Gwiazdy Indii, Orderem Indii Brytyjskich I klasy oraz Orderem Imperium Indyjskiego. Jego imponująca kolekcja obejmowała również odznaczenia międzynarodowe, co świadczyło o jego pozycji na arenie światowej. Wśród nich znalazły się duński Order Słonia, rosyjski Order św. Andrzeja, pruski Order Orła Czarnego, hiszpański Order Złotego Runa oraz japoński Order Chryzantemy.

Najważniejsze odznaczenia

Kontekst historyczny i wojna w okresie panowania Jerzego V

Panowanie Jerzego V było nierozerwalnie związane z okresem Wielkiej Wojny (I wojny światowej). Nastroje antyniemieckie panujące w społeczeństwie brytyjskim w tym czasie skłoniły go do podjęcia historycznej decyzji o porzuceniu niemiecko brzmiących tytułów i nazwiska rodowego na rzecz brytyjskiego Windsor. Ta decyzja, podjęta w 1917 roku, była silnym sygnałem lojalności wobec narodu i podkreślała jego brytyjskość. W tym okresie rodzina królewska borykała się z licznymi trudnościami, obejmującymi zarówno wyzwania polityczne, jak i osobiste tragedie, w tym losy jego dzieci, jak wspomniany książę Jan.

I wojna światowa i zmiana nazwiska

Wybuch I wojny światowej w 1914 roku postawił Jerzego V przed poważnym wyzwaniem. Jako głowa państwa, musiał prowadzić naród przez jeden z najtrudniejszych okresów w historii. Silne nastroje antyniemieckie, podsycane przez propagandę wojenną, stworzyły presję na rodzinę królewską, której nazwisko rodowe, Sachsen-Coburg-Gotha, miało wyraźnie niemieckie korzenie. W odpowiedzi na te nastroje i w celu wzmocnienia swojego wizerunku jako brytyjskiego monarchy, Jerzy V podjął decyzję o zmianie nazwiska dynastii na Windsor w 1917 roku. Decyzja o zmianie nazwiska dynastii na Windsor była kluczowa dla jedności narodowej i wzmocnienia wizerunku monarchii w oczach Brytyjczyków. Był to symboliczny gest, który podkreślał jego przywiązanie do Wielkiej Brytanii i odcinał go od wizerunku wroga.

Kłopoty rodziny królewskiej

Okres panowania Jerzego V, choć obfitował w wydarzenia o globalnym znaczeniu, był również czasem licznych wyzwań dla rodziny królewskiej. Poza presją związaną z wojną i potrzebą utrzymania jedności narodowej, monarcha musiał mierzyć się z osobistymi troskami. Wśród nich znalazły się trudności związane z życiem jego dzieci. Losy synów, w tym choroba i przedwczesna śmierć księcia Jana, a także późniejsza abdykacja Edwarda VIII, stanowiły poważne obciążenie dla monarchy i jego rodziny, wpływając na wizerunek monarchii w społeczeństwie. Jerzy V musiał stawić czoła zarówno wyzwaniom politycznym, jak i osobistym tragediom rodzinnym, w tym chorobie i śmierci syna Jana.

Zdrowie i śmierć Jerzego V

W końcowym okresie życia król Jerzy V zmagał się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Pogarszający się stan zdrowia, który narastał przez lata, ostatecznie doprowadził do jego śmierci. Zmarł 20 stycznia 1936 roku w posiadłości Sandringham House, tradycyjnej wiejskiej rezydencji brytyjskich monarchów. Miejsce jego śmierci stało się symbolem końca jego długiego panowania. Warto odnotować, że pogarszający się stan zdrowia króla był przedmiotem zainteresowania publicznego, a jego śmierć była znaczącym wydarzeniem dla całego kraju. Pogarszający się stan zdrowia Jerzego V w ostatnich latach życia był powodem do troski o jego dobrostan i symbolizował koniec pewnej epoki.

Ostatnie chwile i miejsce spoczynku

Jerzy V zmarł w Sandringham House, swojej ulubionej wiejskiej rezydencji. Jego śmierć nastąpiła po wieloletnim sprawowaniu władzy, w czasie, gdy monarcha był już osłabiony chorobą. Po jego śmierci tron objął jego najstarszy syn, Edward VIII. Zgodnie z tradycją, ciało monarchy spoczęło w Kaplicy św. Jerzego na Zamku Windsor, miejscu pochówku wielu brytyjskich monarchów. Jego śmierć zakończyła epokę w historii Wielkiej Brytanii, a okres jego panowania jest pamiętany jako czas wielkich przemian i wyzwań. Miejsce pochówku Jerzego V w Kaplicy św. Jerzego na Zamku Windsor jest zgodne z wielowiekową tradycją brytyjskiej monarchii.

Warto wiedzieć: W okresie 1910–1936 Jerzy V posługiwał się charakterystycznym herbem Wielkiej Brytanii, który symbolizował potęgę imperium w pierwszej połowie XX wieku.

Ciekawostki związane z Jerzego V

Herb królewski Jerzego V, używany w latach 1910–1936, stanowił potężny symbol imperium brytyjskiego w pierwszej połowie XX wieku. Jego złożona heraldyka odzwierciedlała zasięg i potęgę monarchii na arenie międzynarodowej. Był on nieodłącznym elementem oficjalnych dokumentów królewskich i ceremonii państwowych, podkreślając znaczenie i autorytet brytyjskiego monarchy.

Panowanie Jerzego V, przypadające na okres I wojny światowej, było kluczowe dla kształtowania współczesnej monarchii brytyjskiej, a jego decyzja o zmianie nazwiska dynastii na Windsor stanowiła ważny symbol jedności narodowej. Jego rządy, choć naznaczone globalnymi konfliktami, ugruntowały pozycję monarchii jako stabilnego filaru w społeczeństwie. Jerzy V pozostaje w pamięci jako monarcha, który z sukcesem przeprowadził Wielką Brytanię przez okres I wojny światowej i zreformował wizerunek rodziny królewskiej.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_V