Ludwig Erhard: Architekt Cudu Gospodarczego, a sprawa współpracy z nazistami

0

Ludwig Wilhelm Erhard, urodzony 4 lutego 1897 roku w Fürth, był jednym z najwybitniejszych niemieckich polityków i ekonomistów XX wieku. Jako drugi kanclerz Republiki Federalnej Niemiec, w latach 1963–1966, kontynuował ścieżkę budowania dobrobytu narodowego, którą sam wytyczył jako Federalny Minister Gospodarki (1949–1963). Jego nazwisko jest nierozerwalnie związane z koncepcją społecznej gospodarki rynkowej (soziale Marktwirtschaft) oraz z fenomenem niemieckiego „Wirtschaftswunder” – cudu gospodarczego, który uczynił z powojennych Niemiec potęgę gospodarczą. Mając 80 lat, zmarł 5 maja 1977 roku w Bonn, pozostawiając po sobie trwały ślad w historii Niemiec i Europy.

Jego życie prywatne, choć skromniejsze niż publiczna kariera, było silnie związane z żoną Luise Schuster, którą poślubił w 1923 roku. Pochodził z rodziny o mieszanych tradycjach religijnych – ojciec był katolikiem, a matka protestantką, co wpłynęło na jego wychowanie. Choć jego wczesne lata szkolne nie zapowiadały wielkich osiągnięć, los przygotował dla niego rolę architekta powojennego dobrobytu Niemiec Zachodnich.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 4 lutego 2024 roku Ludwig Erhard miałby 127 lat.
• Żona/Mąż: Luise Schuster
• Dzieci: Brak informacji w dostarczonym tekście.
• Zawód: Polityk, ekonomista
• Główne osiągnięcie: Ojciec niemieckiego „Wirtschaftswunder” i twórca koncepcji społecznej gospodarki rynkowej.

Podstawowe informacje o Ludwig Erhardzie

Ludwig Wilhelm Erhard urodził się 4 lutego 1897 roku w Fürth. Zyskał sławę jako kluczowy polityk i ekonomista powojennych Niemiec. Pełnił funkcję drugiego kanclerza RFN w latach 1963–1966, a wcześniej, przez aż 14 lat (1949–1963), sprawował urząd Federalnego Ministra Gospodarki. Jego największym dziedzictwem jest koncepcja społecznej gospodarki rynkowej, która stała się fundamentem niemieckiego modelu ekonomicznego, oraz faktyczne stworzenie warunków dla „Wirtschaftswunder”. Zmarł 5 maja 1977 roku w Bonn, w wieku 80 lat, z powodu niewydolności serca.

Życie prywatne i rodzinne Ludwiga Erharda

Ojciec Ludwiga Erharda, Wilhelm Erhard, prowadził sklep odzieżowy. Mimo katolickiego pochodzenia ojca, Ludwig i jego rodzeństwo byli wychowywani w wierze protestanckiej, zgodnie z przekonaniami matki. 11 grudnia 1923 roku wowanej w rodzinnym mieście, Frankfurt nad Menem, Ludwig poślubił Luise Schuster. Ona również była ekonomistką, a ich znajomość sięgała czasów dzieciństwa. Ich wspólne życie było długim i stabilnym związkiem.

Edukacja i wczesna kariera Ludwiga Erharda

Edukację rozpoczął w 1903 roku w szkole podstawowej w rodzinnym Fürth, gdzie początkowo nie wykazywał szczególnych sukcesów. Przed rozpoczęciem kariery akademickiej odbył praktyki handlowe i pracował w sklepie bławatnym swojego ojca. Po powrocie z I wojny światowej, ze względu na obrażenia uniemożliwiające mu dalszą pracę fizyczną, zdecydował się na studia ekonomiczne. Kształcił się w Wyższej Szkole Handlowej w Norymberdze, a następnie, 12 grudnia 1925 roku, uzyskał doktorat (PhD) na Uniwersytecie Goethego we Frankfurcie, pracując pod kierunkiem Franza Oppenheimera. W latach 1928–1942 rozwijał swoją karierę w Instytucie Obserwacji Gospodarczej Niemieckiego Przemysłu Wyrobów Gotowych, gdzie awansował do stanowiska zastępcy dyrektora.

Służba wojskowa Ludwiga Erharda

W 1916 roku, w trakcie I wojny światowej, Ludwig Erhard zgłosił się na ochotnika do armii niemieckiej. Służył w artylerii polowej na froncie zachodnim i wschodnim, w tym w kampanii rumuńskiej. Podczas walk, 28 września 1918 roku, w okolicach Ypres, został ciężko ranny odłamkami pocisku artyleryjskiego. Obrażenia lewego ramienia, boku i nogi były na tyle poważne, że wymagały siedmiu operacji i skutkowały trwałym skróceniem kończyny. Te doświadczenia wojenne miały znaczący wpływ na jego późniejsze życie.

Kariera polityczna i rządowa Ludwiga Erharda

Po wojnie, w 1947 roku, Ludwig Erhard stanął na czele komisji eksperckiej odpowiedzialnej za przygotowanie reformy walutowej w zachodnich strefach okupacyjnych Niemiec. Jako dyrektor ekonomiczny Rady Gospodarczej Bizonii, w czerwcu 1948 roku, podjął odważną decyzję o wprowadzeniu marki niemieckiej (Deutsche Mark). Jednocześnie, wykraczając poza swoje formalne uprawnienia, zniósł kontrolę cen i produkcji, co okazało się kluczowe dla ustabilizowania gospodarki i zapobieżenia inflacji. Przez 14 lat, od 1949 do 1963 roku, piastował urząd Federalnego Ministra Gospodarki w rządzie Konrada Adenauera, a od 1957 roku pełnił również funkcję wicekanclerza. 16 października 1963 roku został wybrany na drugiego kanclerza Niemiec Zachodnich, zastępując Adenauera. Mimo że przez całą karierę był silnie kojarzony z CDU, formalnie nigdy nie został jej członkiem, co ujawniono dopiero w 2007 roku.

Kluczowe stanowiska i reformy

• 1947: Przewodniczący komisji eksperckiej ds. reformy walutowej.
• Czerwiec 1948: Wprowadzenie marki niemieckiej.
• 1949–1963: Federalny Minister Gospodarki.
• 1957–1963: Wicekanclerz Niemiec.
• 1963–1966: Kanclerz Republiki Federalnej Niemiec.

Polityka zagraniczna Ludwiga Erharda

Ludwig Erhard rozważał ambitny plan zaoferowania Związkowi Radzieckiemu pomocy gospodarczej w wysokości 25 miliardów dolarów w zamian za zjednoczenie Niemiec. Za jego kadencji, w 1965 roku, Republika Federalna Niemiec nawiązała oficjalne stosunki dyplomatyczne z Izraelem. Jego zdecydowane poparcie dla polityki Stanów Zjednoczonych w wojnie w Wietnamie wywołało napięcia wewnątrz koalicji rządowej. Erhard odrzucił strategię Adenauera polegającą na balansowaniu między mocarstwami, stawiając na bliskie partnerstwo z Waszyngtonem.

Kontrowersje i rezygnacja Ludwiga Erharda

Okres kanclerstwa Ludwiga Erharda był naznaczony brakiem pełnego wsparcia ze strony swojego poprzednika, Konrada Adenauera, który często publicznie krytykował jego działania. W 1966 roku koalicja rządowa rozpadła się po tym, jak ministrowie z ramienia FDP wycofali swoje poparcie w proteście przeciwko proponowanemu budżetowi. Erhard oficjalnie ustąpił ze stanowiska kanclerza 30 listopada 1966 roku. Kontrowersje wzbudzał fakt, że przez pewien czas przewodniczył partii CDU (1966–1967) bez formalnego członkostwa.

Zdrowie Ludwiga Erharda

Jeszcze w dzieciństwie, w wieku trzech lat, Ludwig Erhard zachorował na polio, co spowodowało deformację jego prawej stopy i konieczność noszenia specjalnego obuwia. W trakcie I wojny światowej ciężko zachorował na tyfus, a następnie został ranny odłamkami artyleryjskimi, co trwale wpłynęło na jego sprawność fizyczną.

Publikacje Ludwiga Erharda

Ludwig Erhard jest autorem fundamentalnego dzieła „Wohlstand für Alle” (Dobrobyt dla wszystkich), opublikowanego w 1957 roku. Co niezwykłe, w 1944 roku, mimo zakazów nazistowskich, stworzył studium gospodarcze przewidujące klęskę Niemiec i planujące powojenny ład ekonomiczny. Do jego ważnych publikacji należą również „Deutschlands Rückkehr zum Weltmarkt” (1953) oraz „Deutsche Wirtschaftspolitik” (1962).

Najważniejsze publikacje

• „Wohlstand für Alle” (Dobrobyt dla wszystkich) – 1957
• Studium planujące powojenny ład gospodarczy – 1944
• „Deutschlands Rückkehr zum Weltmarkt” (Powrót Niemiec na rynek światowy) – 1953
• „Deutsche Wirtschaftspolitik” (Niemiecka polityka gospodarcza) – 1962

Ciekawostki z życia Ludwiga Erharda

Jego niechęć do formalnego wstąpienia do partii wynikała prawdopodobnie z głębokiego sceptycyzmu wobec mechanizmów polityki partyjnej. Niespodziewany plan „kupienia” Niemieckiej Republiki Demokratycznej od ZSRR nie doszedł do skutku, częściowo z powodu utraty władzy przez Nikitę Chruszczowa w 1964 roku. Po rezygnacji z funkcji kanclerza, pozostał aktywnym posłem do Bundestagu aż do swojej śmierci. Jego nazwisko nosi dziś wiele szkół zawodowych w Niemczech, w tym w Paderborn i Münster. Był znany z zamiłowania do palenia cygar, co stało się jego charakterystycznym wizerunkiem w mediach. Jego sukcesy gospodarcze sprawiły, że stał się jedną z najbardziej popularnych postaci w powojennych Niemczech. Mimo ogromnych osiągnięć ekonomicznych, jako kanclerz był postrzegany jako polityk mniej zręczny niż w roli ministra. Jego koncepcja społecznej gospodarki rynkowej skutecznie łączyła wolny rynek z niezbędnymi zabezpieczeniami socjalnymi. Był silnym zwolennikiem wolnego handlu i zdecydowanym przeciwnikiem karteli. Kluczowe reformy z 1948 roku wprowadził w niedzielę, aby zminimalizować natychmiastowy opór władz okupacyjnych. Uważał, że najlepszą polityką socjalną jest stabilna waluta i pełne zatrudnienie. Do dziś jest symbolem niemieckiej pracowitości i skutecznej odbudowy kraju po zniszczeniach wojennych.

Warto wiedzieć: Ludwig Erhard formalnie nigdy nie był członkiem partii CDU, co stanowiło zaskoczenie dla opinii publicznej i wyszło na jaw dopiero w 2007 roku.

Znaczące wydarzenia z życia i kariery

Ludwig Erhard udowodnił, że harmonijne połączenie wolnego rynku z silnym komponentem socjalnym stanowi fundament trwałego dobrobytu i stabilności gospodarczej. Jego dziedzictwo polityczne i ekonomiczne pozostaje inspiracją, przypominając o sile wizji, determinacji i mądrości w kształtowaniu lepszej przyszłości dla całego narodu.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ludwig_Erhard