Schubert: Franz Schubert – Kompozytor, Twórczość, Muzyka w Bibliotece

0

Franz Peter Schubert, austriacki kompozytor urodzony 31 stycznia 1797 roku, jest jednym z najważniejszych twórców epoki wczesnego romantyzmu. Mimo że jego życie zakończyło się przedwcześnie, w wieku zaledwie 31 lat, 19 listopada 1828 roku, pozostawił po sobie niezwykle bogaty i wpływowy dorobek artystyczny. Uznawany za niezrównanego mistrza niemieckiej pieśni artystycznej, stworzył ponad 600 utworów tego gatunku, a jego innowacje w muzyce kameralnej i symfonicznej miały ogromny wpływ na rozwój tych form. Jego twórczość, charakteryzująca się głęboką emocjonalnością i liryzmem, do dziś stanowi ważną część światowego repertuaru muzycznego.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na listopad 1828 roku miał 31 lat.
• Żona/Mąż: Nigdy nie był żonaty.
• Dzieci: Nie miał dzieci.
• Zawód: Kompozytor.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie ponad 600 niemieckich pieśni artystycznych i innowacje w muzyce kameralnej i symfonicznej.

Kim był Franz Schubert? Wprowadzenie

Franz Schubert to postać o gargantuicznym znaczeniu dla historii muzyki. Urodzony w 1797 roku, w czasach dynamicznych przemian epoki romantyzmu, stał się jednym z jej najjaśniejszych symboli. Choć jego życie zakończyło się przedwcześnie, w wieku zaledwie 31 lat, jego dorobek kompozytorski jest zdumiewająco obfity i wszechstronny. Jest on przede wszystkim znany jako niezrównany mistrz pieśni, tworząc ponad 600 arcydzieł tego gatunku, które do dziś zachwycają głębią emocjonalną i poetyckim wyrazem. Jego twórczość obejmuje jednak znacznie więcej, od poruszających utworów kameralnych po monumentalne symfonie, w tym słynną „Niedokończoną”. Warto wiedzieć, że choć za życia był znany głównie w wąskim kręgu miłośników muzyki, pośmiertnie jego geniusz został doceniony przez takich mistrzów jak Robert Schumann, Liszt czy Brahms, którzy przyczynili się do jego trwałego miejsca w panteonie muzyki światowej.

Podstawowe informacje biograficzne

Franz Peter Schubert przyszedł na świat 31 stycznia 1797 roku w Himmelpfortgrund, które wówczas było przedmieściem Wiednia, a obecnie stanowi część dzielnicy Alsergrund. Bezpośredni przodkowie kompozytora wywodzili się z prowincji Zuckmantel na Śląsku Austriackim (dzisiejsze Zlaté Hory). Jego ojciec, Franz Theodor Florian Schubert, przybył do Wiednia z tych terenów w 1784 roku i dwa lata później objął posadę nauczyciela. Franz Schubert zmarł w wieku zaledwie 31 lat, 19 listopada 1828 roku w Wiedniu. Oficjalną przyczyną zgonu podaną w dokumentach był dur brzuszny, choć współcześni historycy skłaniają się ku teorii, że bezpośrednią przyczyną mogła być syfilis. Już od najmłodszych lat Franz wykazywał niezwykłe zdolności muzyczne. Pierwsze lekcje gry na skrzypcach otrzymał od ojca w wieku ośmiu lat, szybko osiągając poziom pozwalający na grę łatwych duetów. Wcześniej, jako sześciolatek, uczył się gry na pianinie od swojego starszego brata Ignaza, którego umiejętności przewyższył w zaledwie kilka miesięcy. To wczesne doświadczenia muzyczne stanowiły fundament jego późniejszej, niezwykłej kariery kompozytorskiej.

Rodzina i życie prywatne Franza Schuberta

Franz Peter Schubert był dwunastym dzieckiem Franza Theodora Floriana Schuberta, znanego nauczyciela parafialnego, oraz Marii Elisabeth Kathariny Vietz. Niestety, z czternaciory dzieci tej pary, aż dziewięcioro zmarło w niemowlęctwie, co stanowiło ogromny cios dla rodziny. W życiu osobistym Schuberta ważną postacią była sopranistka Therese Grob, którą poznał w 1814 roku. Dla niej kompozytor pisał utwory liturgiczne i marzył o ślubie. Niestety, surowe prawo z 1815 roku, wymagające od narzeczonego udowodnienia posiadania środków finansowych wystarczających na utrzymanie rodziny, stanęło na przeszkodzie ich wspólnemu szczęściu, czyniąc jego miłość niespełnioną. W trudnych chwilach kompozytora wspierał jego przyjaciel z lat szkolnych, Joseph von Spaun. Przyjaźń ta, zapoczątkowana w szkole Stadtkonvikt, trwała do końca życia Schuberta. Spaun, będąc w lepszej sytuacji finansowej, często pomagał swojemu uboższemu koledze, dostarczając mu między innymi papier nutowy, na który młodego twórcy nie było stać. Kluczowy moment w życiu Schuberta nastąpił w 1816 roku, kiedy zamieszkał w domu matki swojego przyjaciela, Franza von Schobera. Ta zmiana pozwoliła mu na podjęcie decyzji o porzuceniu pracy nauczyciela w szkole ojca i całkowite poświęcenie się komponowaniu. Biografowie wskazują, że przez całe życie Schubert mógł cierpieć na cyklotymię, zaburzenie nastroju charakteryzujące się naprzemiennymi okresami euforii i depresji. Jego okresy pracy jako nauczyciel były naznaczone drętwotą i niezadowoleniem, co mogło być wczesnym objawem depresji, odzwierciedlającym jego wewnętrzne zmagania.

Kariera zawodowa i edukacja muzyczna

Talent Franza Schuberta został dostrzeżony już w młodym wieku. W listopadzie 1808 roku, dzięki swoim wyjątkowym zdolnościom wokalnym, otrzymał stypendium chóralne w Cesarskim Seminarium, znanym jako Stadtkonvikt. Tam po raz pierwszy zetknął się z symfoniami Mozarta i Haydna oraz wczesnymi dziełami Beethovena, którego darzył ogromnym podziwem. W 1804 roku Antonio Salieri, ówczesny czołowy autorytet muzyczny Wiednia, dostrzegł talent młodego Schuberta. Salieri szkolił go prywatnie w zakresie teorii muzyki i kompozycji aż do 1817 roku, przekazując mu cenną wiedzę i umiejętności. Po opuszczeniu seminarium w 1813 roku, Schubert przeszedł szkolenie nauczycielskie i przez ponad dwa lata pracował w szkole ojca w Lichtental, ucząc najmłodsze dzieci. Był to dla niego okres ciężkiej, nużącej pracy, która kontrastowała z jego artystycznymi aspiracjami. Mimo ogromnego dorobku, dopiero w marcu 1828 roku, zaledwie osiem miesięcy przed śmiercią, Schubert dał jedyny w swojej karierze publiczny koncert poświęcony wyłącznie własnym utworom. Wydarzenie to, będące ukoronowaniem jego pracy, spotkało się z bardzo dobrym przyjęciem, dając mu chwilowe uznanie w kręgach wiedeńskiej publiczności.

Działalność kompozytorska i dorobek muzyczny

Rok 1815 był dla Franza Schuberta okresem niezwykłej płodności twórczej. W tym czasie skomponował ponad 20 000 taktów muzyki, co świadczy o jego nieprzeciętnym zapał i talentu. W tym intensywnym roku powstało między innymi dziewięć utworów kościelnych, jedna symfonia oraz około 140 pieśni (Lieder). Franz Schubert jest powszechnie uznawany za mistrza niemieckiej pieśni artystycznej, pozostawiając po sobie ponad 600 utworów tego typu. Do najsłynniejszych i najbardziej cenionych należą „Erlkönig”, „Gretchen am Spinnrade” oraz wzruszające „Ave Maria”. Jego dorobek w dziedzinie pieśni artystycznej wyznaczył nowe standardy dla tego gatunku, łącząc głębię liryzmu z mistrzowskim opanowaniem formy. Mimo krótkiego życia, Schubert skomponował siedem pełnych symfonii, w tym słynną VIII Symfonię h-moll, znaną jako „Niedokończona”, oraz IX Symfonię C-dur, określaną mianem „Wielkiej”. Te monumentalne dzieła świadczą o jego geniuszu w dziedzinie formy symfonicznej. Pierwsze kwartety smyczkowe Schubert pisał z myślą o rodzinnym zespole, w którym sam grał na altówce, jego bracia Ferdinand i Ignaz na skrzypcach, a ojciec na wiolonczeli. Ta rodzinna muzyka kameralna stanowiła ważny etap w jego rozwoju kompozytorskim, pozwalając na eksperymentowanie z formami i brzmieniem.

Uznanie i pośmiertna sława

Za życia uznanie dla Franza Schuberta ograniczało się do małego kręgu jego wielbicieli w Wiedniu, którzy doceniali jego wyjątkowy talent i głębię emocjonalną jego muzyki. Dopiero dekady po jego śmierci nastąpiło prawdziwe odkrycie jego twórczości. Kompozytorzy epoki późniejszego romantyzmu, tacy jak Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Franz Liszt i Johannes Brahms, zaczęli badać i promować jego dzieła, doceniając ich innowacyjność i piękno. Ich wysiłki przyczyniły się do tego, że twórczość Schuberta na stałe wpisała się do kanonu muzyki klasycznej, a jego pieśni i symfonie stały się nieodłącznym elementem repertuaru koncertowego na całym świecie. To właśnie dzięki nim Franz Schubert zyskał miano jednego z najwybitniejszych kompozytorów w historii.

Ciekawostki z życia Franza Schuberta

Niezwykły talent Franza Schuberta był widoczny już od najmłodszych lat. Michael Holzer, organista z Lichtental, który uczył młodego Schuberta, przyznawał ze łzami w oczach, że nigdy nie miał takiego ucznia. Twierdził, że chłopiec wiedział już wszystko, co Holzer próbował mu przekazać, co świadczy o jego niezwykłej intuicji i wrodzonym talencie. Jako dziecko, Schubert zaprzyjaźnił się z czeladnikiem stolarskim, który zabierał go do sąsiedniego magazynu fortepianów. Dzięki tej przyjaźni młody Franz mógł ćwiczyć na instrumentach znacznie lepszej jakości, co z pewnością miało wpływ na jego rozwój muzyczny. Przyjmuje się, że niedokończony „Oktet na instrumenty dęte” (D 72), skomponowany w 1812 roku, został napisany w celu upamiętnienia śmierci jego matki, Marii Elisabeth. Ten utwór, pełen melancholii i zadumy, jest świadectwem głębokiej więzi, jaka łączyła kompozytora z matką, a jego twórczość stanowiła dla niego formę ekspresji uczuć i wspomnień.

Franz Schubert, mimo krótkiego życia, pozostawił po sobie spuściznę, która do dziś inspiruje i porusza. Jego mistrzostwo w tworzeniu pieśni oraz innowacyjność w muzyce kameralnej i symfonicznej na zawsze ugruntowały jego pozycję jako jednego z filarów muzyki romantycznej.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Franz_Schubert